اسماعيل الجرجاني ( زين الدين )
4
الأغراض الطبية والمباحث العلائية ( فارسى )
هر مصنّفى كه كتابى ساخته است در خطبهء كتاب خويش محل و شرف آن كتاب ياد آوردهاند و فوايد آن باز نموده و ترتيبى داده است و تصرفى كه اندر مسائل آن علوم كرده همه حكايت كردهاند و شرح داده اگر خادم دعاگوى را نيز اين محل باشد كه اين كتاب را شرف و محل و زينت او ياد كند عيب نباشد متابعت كردن پيشينگان چنانچه قاعدهء ايشان بوده باشد و از بهر آنكه بحجم كوچكست و بمعنى بزرگ و به صورت مختصر و بكثرت فوايد و شرح مشكلات مبسوط . هيچ نكتهاى در موضع خويش و فوايد علمى ازين كتاب بيرون و فروگذاشته نيست بلكه اندر مضايق و مواضع بحث تصرفها كرده آمده است و بغايت تحقيق رسانيده و كشف تمام كرده هر فاضلى كه درين علم و بر اسرار و دقايق اين صنعت واقف بود چون مطالعه كند داند كه داد هر نكته داده آمده است و بدين سبب اين كتاب را الاغراض الطبّية و المباحث العلائيّة نام كرده شد . و دعوى خادم آنست كه امروز در علم طب ، مختصرى بدين كمال موجود نيست و درستى اين دعوى بمطالعه معلوم گردد و بمقايسه ظاهر شود . ايزد تعالى جمع اين كتاب بر خداوند ولى نعمت و بر دولت و ولايت او مبارك كناد و برخوردارى دهاد بمنّه و فضله . و بنياد اين كتاب و ترتيب ، آن بر پنج بخش قسمت كرده شد و هر بخشى كتابى است چنان كه ياد كرده شود و فهرست گفتارها و اجزا و ابواب هر بخشى اينست كه ياد خواهيم كرد بتوفيق الله و حسن معرفته . كتاب اول از كتاب الأغراض الطبية و المباحث العلائية خوارزمشاهى اندر ياد كردن حد طب و موضوع آن و ياد كردن جزو علمى و عملى از آن و ياد كردن اركان و مزاجها و اين كتاب پانزده گفتار كتاب دوم از كتاب اغراض اندر حفظ الصحة يعنى نگاهداشتن تندرستى و اين كتاب شانزده بابست كتاب سيم از كتاب اغراض اندر معالجات هر بيمارى و اسباب و علامات آن سر تا بپاء و اين كتاب بيست و شش گفتارست